ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ

Τα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (ΜΔΣ) είναι μία ομάδα σπάνιων, κακοηθειών του μυελού των οστών, οι οποίες χαρακτηρίζονται από αναποτελεσματική αιμοποίηση, συμπεριλαμβανομένης της αναποτελεσματικής ερυθροποίησης (Orphanet 2018b· Ades 2014· Foran 2012) και μεταξύ άλλων έχουν αρχικά ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη κυτταροπενιών. Η πιο συχνή εκδήλωση της κυτταροπενίας σε ασθενείς με ΜΔΣ είναι η αναιμία, η οποία εμφανίζεται σε >74% των ασθενών κατά τη διάγνωση και αποτελεί τη βασική προτεραιότητα της θεραπείας των ασθενών χαμηλότερου κινδύνου (Foran 2012· Haase 2007· Fenaux 2014). Η αναιμία επιφέρει σημαντική επιβάρυνση στους ασθενείς με ΜΔΣ, με τη σοβαρή αναιμία να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο θανάτου και καρδιακών επιπλοκών (Malcovati 2017).

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Η ακριβής επίπτωση των ΜΔΣ παγκοσμίως δεν είναι γνωστή και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι σε αρκετές περιπτώσεις, οι κλινικές αυτές οντότητες υποδιαγιγνώσκονται ή διαγιγνώσκονται εσφαλμένα ως άλλα νοσήματα. Εξάλλου, η επίπτωση φαίνεται να ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή και αυτό μπορεί να αποδοθεί τόσο σε παράγοντες που αφορούν το επάγγελμα και τον τρόπο ζωής όσο και σε περιβαλλοντικούς παράγοντες. Σύμφωνα με επιδημιολογικές μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί σε άλλες χώρες, η μέση ετήσια επίπτωση των ΜΔΣ έχει υπολογιστεί ότι κυμαίνεται ευρέως, από 1-12,6 ανά 100.000 κατοίκους.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η αναιμία που εκδηλώνεται σε ασθενείς με ΜΔΣ αντιμετωπίζεται υποστηρικτικά:

  • με μεταγγίσεις ερυθρών αιμοσφαιρίων,
  • με χρήση παραγόντων διέγερσης της ερυθροποίησης σε ορισμένους ασθενείς χαμηλότερου κινδύνου (NCCN 2020).

Η μακροχρόνια θεραπεία με μετάγγιση ερυθρών αιμοσφαιρίων (RBC) σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο επιπλοκών της νόσου και μείωση της επιβίωσης του ασθενή. Επιπλέον, η εξάρτηση από μεταγγίσεις ερυθρών αιμοσφαιρίων (RBC) αποτελεί επιβάρυνση για τους ασθενείς και τα συστήματα υγείας. Οι μεταγγίσεις ερυθρών αιμοσφαιρίων ευθύνονται για την αυξημένη υπερφόρτωση σιδήρου, η οποία και αυτή με τη σειρά της δύναται να έχει αρνητικές επιπτώσεις στη νοσηρότητα και στην επιβίωση.
Από την άλλη, η ανταπόκριση στη θεραπεία με παράγοντες διέγερσης της ερυθροποίησης (ESA) ποικίλλει,  καθώς στους ασθενείς με χαμηλότερου κινδύνου ΜΔΣ, το ποσοστό ανταπόκρισης κυμαίνεται από 14,7% (ύστερα από 24 εβδομάδες σε μία τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη) έως 61,5% (έως και 74 μήνες σε μία μελέτη υπό πραγματικές συνθήκες).
Οι ασθενείς με ΜΔΣ είναι δυνατόν να εμφανίσουν εξέλιξη της νόσου σε οξεία μυελογενή λευχαιμία (ΟΜΛ) και έως 28% των ασθενών εμφανίζουν εξέλιξη της νόσου σε ΟΜΛ εντός 24 μηνών από τη στιγμή που καθίστανται εξαρτώμενοι από μεταγγίσεις (Buckstein 2019). Οι ασθενείς με ΜΔΣ γενικότερα, κατηγοριοποιούνται σε ομάδες κινδύνου με βάση την κυτταρογενετική, τους βλάστες στον μυελό των οστών, την αιμοσφαιρίνη (Hb), τα αιμοπετάλια και τον απόλυτο αριθμό ουδετερόφιλων.  Επισημαίνεται ότι οι ασθενείς χαμηλότερου κινδύνου εμφανίζουν μεγαλύτερο διάμεσο χρόνο επιβίωσης και χαμηλότερο κίνδυνο εξέλιξης της νόσου σε ΟΜΛ, συγκριτικά με τους ασθενείς υψηλότερου κινδύνου (NCCN 2020). Παρ’ όλα αυτά, οι ασθενείς με ΜΔΣ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με νόσο χαμηλού κινδύνου, έχουν σχετικά χαμηλό προσδόκιμο ζωής (Adebonojo 1999· Greenberg 1997).
Πρόσφατα, εμφανίστηκαν στο προσκήνιο θεραπείες που στοχεύουν στην ωρίμανση των ερυθροκυττάρων και φαίνεται να μειώνουν τη συχνότητα των μεταγγίσεων σε κάποιες κατηγορίες ασθενών με ΜΔΣ, δίνοντας την ευκαιρία και για μια επιπλέον θεραπευτική προσέγγιση.